Một loại cây chẵng chút cảm tình-Cây ngấy

   Bạn chớ vội vàng bỏ qua khi mới nghe cái tên đã đủ chán ngấy. Vâng, vì chính đây đang muốn nói về cây Ngấy một loài cây có thân dây leo sẳn có ở rừng núi các tỉnh miền Trung. Những người nay đã thành bậc cha, ông vào cái tuổi thiếu thời khi đi chăn trâu cắt cỏ, đi hái củi làm sao mà quên được hình ảnh gai góc và vị ngọt hơi đắng từ quả ngấy chín mọng đỏ tươi trên đầu lưởi. Để cơ hồ xua đi cái đói luôn thường trực thời đói kém.

   Người đi rừng nào mà bị lạc vào giửa rừng cây ngấy cũng phải nản lòng bởi những thân dây đầy gai nhọn như móc câu sẳn sàng níu kéo. Móc vào quần áo hay đâm vào da thịt người đi rừng, có lẻ vì thế mà nó được đặt cho cái tên chẵng chút cảm tình nào đó là: Ngấy.

  Tuy vậy cây ngấy vẩn có một thứ cho ta thấy cảm tình đó là mùa quả ngấy. về hình thức phải nói đây là bản sao của quả dâu tây hay là quả mâm xôi. Như thế là đủ biết một loài cây dù "chán ngấy" nhưng lại cho quả đáng xếp vào loại đẹp tiếc là hơi nhỏ. Loại quả ăn được này như trên đã nói do ngày nay con người quá no đủ nên không ai còn đoái hoài đến. Nó trở thành vật kỷ niệm của những lớp người đã luống tuổi.

Quả dâu tây và quả mâm xôi

  Nếu xét về mặt sinh học phải nói cây ngấy là một loại đã sinh tồn phát triển rất thành công. Chiến thuật của loài cây này là: Mọc ra gai trước khi mọc lá (hi hi... quá là ranh khôn) nhằm đe dọa và cản trở các loài cạnh tranh với nó.

Lê Văn Thưa

Thưởng thức một loài hoa rừng màu nâu đỏ

Chẵng phải đi tìm đâu xa dọc con đường quốc lộ Hồ Chí Minh đoạn Quảng ninh, Quảng bình loài hoa không rỏ tên này đang thi nhau nở rộ. Suốt hơn cả tháng nay loài hoa này luôn thường trực trên những đoạn đường khoe sắc rực rở màu nâu đỏ.

  

Đây thuộc loài cây dây mọc bò trên mặt đất khá lớn có lá khá giống với lá phượng, cuống và hoa dài  cả mét. Loài hoa này không mọc đơn lẻ mà tập trung thành cụm bãi hình thành những vùng hoa trông thật quyến rủ và lạ mắt.

Hoa luôn nở thành cụm bải

Quả dẹt 2 mảnh vỏ

Dưới cái nắng hè ở Quảng bình gay gắt loài hoa này như thể thách thức khoe ra sắc màu rực rở suốt cả tháng nay. Một loài hoa thật ấn tượng điểm tô cho vẻ đẹp núi rừng Trường sơn.

Lê Văn Thưa

Bươm bướm ma

  Con bướm này nếu không bay lạc vào nhà lại đỗ ngay trên ghế thì chẵng bao giờ phát hiện ra loại bướm này có tồn tại ngoài tự nhiên.

Nó trang bị một màu áo hòa nhập với chiếc lá khô, thân gổ mục hay với bóng tối. chẵng hiểu vì sao bướm ma này lại sống cả cuộc đời  phải lén lút đến thế? hàng ngàn loài bướm khác cứ sống nhởn nhơ có sao lắm đâu! Nhút nhát đến mức đã nhụy trang kỷ thế rồi vẩn chưa yên tâm nghe động tĩnh gì nó lại phải nép thân dán hẳn mình xuống nơi đang đậu nhìn thật là tức cười.

  Tuy nhiên loài bướm này cất dấu một bí mật chỉ lộ ra khi bay. đó là trên lưng cánh nó sở hữu một màu xanh hết sức rực rỡ ngược lại với mặt cánh xám xịt tối om nầy, tiếc là khó mà chụp ảnh được.

  Chỉ sống lẩn lút khó mà phát hiện ra nó, khi bay thì thấp thoáng mầu xanh biếc như ma trơi. Vậy đặt tên cho nó "bươm bướm ma" là hợp lẻ.

Lê Văn Thưa

Khám phá loài cây dây leo có hoa bông độc đáo

 

  Vùng đồi tiếp giáp với đồng bằng các tỉnh miền Trung trong đó có Quảng bình vốn là rừng cây bụi có vô vàn chủng loài cây đã hình thành từ ngàn xưa. nhưng tiếc rằng ngày nay vùng đồi này đã biến đổi trở thành rừng cây ngoại lai do con người đem trồng đó là cây: Thông, keo lá tràm, bạch đàn chiếm chổ. Chỉ còn sót lại số ít từ rừng cây bụi, cây bản địa xưa cố bám trụ sống sót đứng chầu rìa. Trong đó loài cây dây leo không tên có hoa bông lạ mắt này.

    Loài hoa này phát triển từ chùm sợi xoắn xuýt điều đặc biệt là trên các sợi này mọc ra tua tủa các lông tơ màu trắng nâu. Đây chính là thứ mà từ xa ta nhìn thấy như những cục bông mắc trên cây. Loài cây này quan sát kỷ hóa ra là một loài dây leo có hạt nằm ngoài không có quả. Để bảo vệ hạt loài cây này đã tìm ra cách: Mổi hạt có cuống dây dài ngoằn nghèo đầy lông để che chắn và làm rối mắt các loài ăn hạt tìm đến. Nhưng đó là ban đầu khi quá trình hình thành và phát triển hạt. Đến khi hạt chín các cuống dây đầy lông tơ này lại trở thành cái dù được gió đưa đi phát tán hạt khắp nơi. Đây là một cách phát triển bảo vệ hạt giống đồng thời phát tán hạt đi xa thật độc đáo và hiệu quả.

Loài dây leo hoa bông này xưa là chủ nhân nay

 đứng chầu rìa bên rừng cây ngoại lai

Loài hoa bông này không chỉ một sớm một

 chiều mà bám trụ cho đến khi hạt già.

Khi hạt đủ già cuống hạt đầy lông tơ bong
khỏi thân cây được gió thổi bay phát tán hạt đi xa

Lê Văn Thưa

Còn đâu những đồi hoa sim tím?

“Những đồi hoa sim ôi những đồi hoa sim tím chiều hoang biền biệt…” Không một người Việt nam nào không biết đến bài thơ được phổ nhạc “Màu tím hoa sim”. Lời thơ đã đi vào lòng người: “Không chết người trai nơi khói lửa. Mà chết người em nhỏ hậu phương tuổi xuân thì”. Ai cũng phải xót thương cho tình yêu của đôi nam nữ đã phải chia lìa khi đang độ thanh xuân.

 

 

  Hoa sim, đồi hoa sim tím

    Nhưng đó không phải là chủ đề điều muốn nói ở đây chính là cái nghĩa đen của: Những đồi hoa sim ôi những đồi hoa sim tím! Cảnh vật đã gắn liền với tình yêu của đôi trai gái lúc đó. Những đồi sim vốn có hầu hết trên các vùng đồi núi khắp các tỉnh thành ở nước ta, nay còn đâu? Xin thưa nó cũng đã đi theo tình yêu đã mất của đôi trai gái đó rồi! Nghĩa là nay không còn những đồi hoa sim, những đồi hoa sim tím nửa đó chỉ còn lại trong ký ức thôi! Câu chuyện có thật về tình yêu “Màu tím hoa sim” người con gái đã gặp phải rủi ro mà chết từ năm 1949. Lúc đó những đồi sim nhiều năm sau vẩn tồn tại xanh tươi ngập tràn sắc hoa tím. Nhưng cách đây vào khoảng 30 năm về trước thì những đồi sim bắt đầu lụi tàn rồi thay nhau biến mất. Đây không vì một rủi ro nào cả, không phải loài sim tự nhiên chết đứng. Tất cả những đồi sim trong đó tập hợp rất đa dạng nhiều loài cây bụi khác cùng chung sống với cây sim. Được người Mẹ thiên nhiên trải qua hàng triệu năm phát triển tiến hóa để thích nghi với môi trường sống trên vùng đồi núi Việt nam. Thế nhưng chỉ trong vòng mấy chục năm nay con người chứ không ai khác làm thay đổi tất cả diện mạo theo ý mình. 

  Ngày xưa nơi đây là đồi sim nay sim đứng

 “chầu rìa” trước đồi cây ngoại lai

  Sự đa dạng sinh học từ nhiều loài cây bụi trong đó điển hình là cây sim đã bị biến mất. Thay vào đó là ngút ngàn cây ngoại lai bao gồm: cây keo lá tràm, cây bạch đàn, cây thông. Thậm chí những loài cây ngoại lai chủ cốt này còn thay thế luôn những loài cây bản địa truyền thống như cây tre, cây đa, cây đề, cây phượng vĩ… Điều kỳ lạ ở Việt nam không thiếu gì loài cây có thể phục vụ cho mọi lợi ích lại đi rước về cây ngoại lai để trồng trên đại trà? Ngày nay có thể nói Việt nam là đất nước của cây keo lá tràm bởi ở đâu cũng có mặt nó lấn át tất thẩy mọi loài cây bản địa.

Lối xóm ngày nay không bê tông hóa thì cũng rợp bóng 
cây keo lá tràm của Úc. Cây tre, cây dâm bụt...
 của nước Việt đã qua rồi!

Trớ trêu thay đền chùa mới xây dựng ở Việt nam
 được phủ bóng bằng keo lá tràm nước Úc. 

 

 

    Ơi những đồi hoa sim, những đồi hoa sim tím chẵng thấy đâu nửa rồi! Cám ơn nhà thơ Hữu Loan đã kịp sáng tác bài thơ “màu tím hoa sim” trước khi những đồi hoa sim biến mất khỏi đất nước này. Những đồi hoa sim nay thành những đồi cây keo, cây thông, bạch đàn từ ngoại lai về chiếm lấn.

   Đã đến lúc người Việt chúng ta phải tự hỏi những đồi sim tím nào đâu sao lại có trong thơ trong nhạc? May mắn lắm mới kiếm tìm ra vài gốc sim đơn côi sót lại bên rìa đồi. Câu hát của ngày nay: Chỉ thấy những đồi cây keo lá tràm ôi những đồi cây keo lá tràm chiều hoang biền biệt… Không chết những cây ngoại lai mà phải chết những đồi sim tím đã gắn liền với núi sông đất Việt suốt bao đời!

Lê Văn Thưa